Login Password
Register Forgot Password  

Sieć obszarów chronionych dla Karpat

             

Od 2006 r. ochronę przyrody Karpat wspiera nowa organizacja międzynarodowa - Karpacka Sieć Obszarów Chronionych (CNPA). W celu zacieśnienia współpracy pomiędzy 7 krajami karpackimi CNPA koordynować będzie wspólne projekty ułatwiające wymianę doświadczeń pomiędzy obszarami chronionymi Karpat, sprzyjać działaniom na rzecz podnoszenia świadomości zagrożeń dla ekosystemów górskich i włączać się w konkretne działania, takie jak utworzenie sieci ekologicznej zapewniającej większe szanse przetrwania zagrożonych gatunków. Szczególnej uwagi wymagać będzie współpraca z alpejskimi sąsiadami.

CNPA – przyczyny i historia powstania sieci

Karpaty zajmują powierzchnię około 200 000 km2 i zamieszkane są przez około 17 milionów ludzi w 7 krajach, mówiących 7 językami. Obszary chronione różnej kategorii zajmują powierzchnię około 36 000 km2, co stanowi około 18 % powierzchni obszaru będącego przedmiotem Konwencji Karpackiej - międzynarodowego porozumienia na rzecz ochrony i zrównoważonego rozwoju całego masywu górskiego.

Obszary chronione są reprezentowane w sieci przez:

  • 36 parków narodowych
  • 51 parków krajobrazowych lub obszarów chronionego krajobrazu
  • 19 rezerwatów biosfery
  • oraz około 200 innych obszarów chronionych

Status ochronny tych różnych kategorii jest bardzo zróżnicowany, począwszy od obszarów w znacznym stopniu ściśle chronionych po obszary, których funkcja zorientowana jest bardziej na realizację strategii rozwoju obszarów wiejskich. Różne podejście do zagadnień ochrony przyrody jak też różne kultury czynią z Karpat różnorodny obszar, pomimo to, że cały łańcuch górski leży w tym samym regionie biogeograficznym o podobnej różnorodności przyrodniczej i ekologicznej. Przykładowo, zamieszkuje go jedna z najważniejszych populacji dużych drapieżników, jest on też jednym z największych regionów leśnych w Europie.

Od 1990 r. liczba obszarów chronionych stale wzrasta. Na przykład w 2003 r. było w Karpatach 29 parków narodowych, podczas gdy w 2007 r. jest ich 36.

Utworzenie CNPA było oficjalnie wspierane przez Alpejską Sieć Obszarów Chronionych (ALPARC), Niemcy i Księstwo Monako od roku 2003, podczas gdy pierwsze wspólne działania podjęto w 1999 r. Po kilku latach uzgodnień pomiędzy krajami karpackimi co do kształtu przyszłej sieci, podczas konferencji w Kijowie w 2006 r. Państwa-Strony Konwencji Karpackiej utworzyły oficjalnie CNPA jako konkretny wkład na rzecz wdrażania Konwencji w dziedzinie ochrony przyrody. Jednostka koordynująca powinna zarządzać wspólnymi projektami górskich obszarów chronionych.

Wkład CNPA we wdrażanie Konwencji Karpackiej

Głównymi obszarami działania CNPA są ochrona przyrody i zrównoważony rozwój Karpat. Dla wypełnienia jej misji niezbędna jest tak współpraca pomiędzy obszarami chronionymi Karpat jak i współpraca karpackich obszarów chronionych z obszarami położonymi w innych masywach górskich. CNPA jako narzędzie wdrażania Konwencji Karpackiej będzie reprezentować interesy i potrzeby karpackich obszarów chronionych wobec władz i organizacji narodowych i międzynarodowych. Przez realizację decyzji i zaleceń organów Konwencji Karpackiej jak też innych stosownych programów międzynarodowych lub wytycznych (np. Dyrektywa Siedliskowa, Dyrektywa Ptasia, Sieć Natura 2000, ramowa Dyrektywa Wodna) oraz przez sprzyjanie zrównoważonemu gospodarowaniu CNPA bezpośrednio przyczyni się do ochrony przyrody i zrównoważonego wykorzystania zasobów przyrodniczych i kulturowych Karpat.

CNPA - wymiana doświadczeń, sieć ekologiczna oraz podnoszenie świadomości

Podstawową funkcją CNPA jest działanie w ramach sieci obszarów chronionych, zwiększanie ich potencjału przez różnorodne działania, np. wymianę doświadczeń i „know-how” pomiędzy menedżerami obszarów chronionych, badanie ich efektywności oraz wdrażanie nowych sposobów podchodzenia do zagadnień ochronnych. Trzema głównymi obszarami współpracy będą:

  • budowanie sieci tematycznych przez organizowanie spotkań poświęconych różnym zagadnieniom z dziedziny zarządzania, tworzenie narzędzi dla współpracy międzynarodowej, przygotowanie i prowadzenie projektów prowadzących do wymiany doświadczeń pomiędzy pracownikami obszarów chronionych.
  • budowanie sieci ekologicznej zapewniającej ekologiczną spójność górskiego łańcucha Karpat, poprawiającej możliwości migracji gatunków i ochronę naturalnych siedlisk.
  • współpraca i wspieranie działań na rzecz podnoszenia świadomości, informowanie i edukacja w dziedzinie ochrony przyrody.Jednostka koordynująca CNPA powinna koordynować działania w tych dziedzinach oraz przygotowywać sprawozdania i wnioski przedkładane następnie Konferencji Stron Konwencji Karpackiej oraz wszystkim stosownym jej organom, w szczególności grupie roboczej ds. różnorodności biologicznej.

CNPA - praca nad konkretnymi zagadnieniami

Przyroda nie uznaje granic administracyjnych, więc z uwagi na różnice polityk dotyczących środowiska występujące pomiędzy poszczególnymi krajami potrzebna jest koordynacja działań na rzecz ochrony przyrody w ramach tego samego regionu biogeograficznego. Określono już różne możliwe tematy ściślejszej współpracy pomiędzy obszarami chronionymi Karpat, takie jak np. monitoring dużych drapieżników, gospodarka leśna, zrównoważony rozwój turystyki oraz ochrona siedlisk.Karpaty odznaczają się wysoką różnorodnością biologiczną, lecz stulecia działalności człowieka spowodowały znaczne rozczłonkowanie naturalnych siedlisk. Możliwości migracji gatunków zwierzęcych i roślinnych, niezbędne dla ich długoterminowej ochrony są obecnie zagrożone. By zapewnić takie możliwości w przyszłości - konieczne jest stworzenie stanu ekologicznej spójności przez połączenie obszarów chronionych z pozostałymi ostojami o wysokich walorach ekologicznych, co pozwoli na wprowadzenie bardziej dynamicznego modelu ochrony przyrody. Obszary chronione mają możliwość analizowania wpływu zmian klimatycznych na naturalne siedliska i gatunki. Dlatego też specjalne programy monitoringu planowane w obszarach chronionych przyczynią się do lepszego rozpoznania zagrożeń.

CNPA jutro

Nowe wyzwania w nowym świecie pełnym zmian” - mogłoby to być motto sieci CNPA. Obszary chronione mogą pełnić kluczową rolę w transkarpackiej ochronie przyrody i europejskiej współpracy w dziedzinie zrównoważonej polityki środowiskowej. Bieżąca współpraca pomiędzy CNPA a jej alpejskim odpowiednikiem (ALPARC) stanowi wielką szansę dla urzeczywistnienia się tej wizji. CNPA bazująca bezpośrednio na Konwencji Karpackiej jest dziś największą organizacją międzynarodową na rzecz współpracy obszarów chronionych w Karpatach, która sprzyjać będzie zacieśnieniu współpracy z wszystkimi innymi istotnymi partnerami w dziedzinie ochrony przyrody i zrównoważonego rozwoju na szczeblu lokalnym, narodowym i międzynarodowym.